PETALING JAYA, 27 Jun 2025 – Ketegangan yang semakin memuncak antara kuasa besar dunia seperti Amerika Syarikat dan China boleh memberi kesan besar terhadap kestabilan Asia Tenggara dan Indo-Pasifik, menurut pakar serantau yang memberi amaran bahawa kurangnya kerjasama strategik dalam kalangan negara anggota ASEAN boleh mencetuskan ketidakstabilan dan konflik.
Dr Joel Ng, Timbalan Ketua Pusat Kajian Multilateralisme di Universiti Teknologi Nanyang (NTU), Singapura, menyatakan bahawa prinsip “ASEAN centrality”—yakni keutamaan ASEAN dalam menangani cabaran serantau secara kolektif—hanya dapat berfungsi jika terdapat kesediaan untuk berdialog dalam kalangan semua pihak, termasuk kuasa luar seperti AS dan China.
“ASEAN boleh menjadi platform perbincangan, namun cabaran sebenar ialah apabila pemain luar tidak berminat untuk berbincang antara satu sama lain. Ini boleh menyebabkan konflik yang lebih besar tercetus dan menggugat kestabilan rantau,” katanya.
Beliau menarik perhatian kepada konflik antarabangsa seperti perang Ukraine-Rusia dan krisis Israel-Palestin yang berpunca daripada kegagalan diplomasi dan komunikasi antara pihak berkepentingan. “Dinamika yang sama kini sedang terbentuk di rantau ini, terutamanya dengan jangkaan pentadbiran baharu Donald Trump yang lebih agresif terhadap China,” jelasnya.
Malaysia Sebagai Pengerusi ASEAN 2025
Dalam masa sama, Prof Madya Dr Awang Azman Pawi dari Universiti Malaya menekankan peranan penting Malaysia sebagai pengerusi ASEAN tahun ini dalam menangani krisis berterusan di Myanmar. Beliau mencadangkan pendekatan diplomasi senyap yang lebih berkesan bagi membawa pihak-pihak bertelagah ke meja rundingan.
“Malaysia boleh menggunakan kepengerusiannya untuk menggerakkan diplomasi senyap dan memperkukuh dialog antara pihak yang berselisih di Myanmar. Krisis ini adalah ujian besar kepada kesatuan dan keupayaan ASEAN untuk menyelesaikan masalah dalaman anggotanya,” katanya.
Krisis Myanmar: Titik Lemah ASEAN?
Kegagalan ASEAN sebelum ini dalam menangani krisis kemanusiaan dan politik di Myanmar telah menimbulkan persoalan terhadap keberkesanan dan perpaduan blok serantau ini. Ketidaktegasan tindakan serta ketiadaan pendekatan tegas terhadap junta tentera Myanmar menimbulkan persepsi bahawa ASEAN tidak mampu mempengaruhi perubahan yang bermakna di negara tersebut.
Kesimpulan
Ketika dunia menyaksikan pergolakan geopolitik yang semakin kompleks, peranan ASEAN sebagai zon damai dan kerjasama menjadi semakin penting. Namun tanpa kesepaduan dalaman dan komitmen dari semua pihak termasuk rakan strategik luar, impian itu mungkin terus terancam.
Malaysia kini berada dalam kedudukan unik untuk memimpin perubahan ini melalui kebijaksanaan diplomatik, keberanian moral dan pengukuhan kerjasama serantau demi kestabilan jangka panjang Asia Tenggara.
